Πρόκειται για ένα βιβλίο, μια πολιτισμική αφήγηση η οποία αναδεικνύει ποικίλες πτυχές ενός μοναδικού συστήματος αγροτικής διαχείρισης που είναι άρρηκτα δεμένο με τον πολιτισμό και την ταυτότητα της Λήμνου – και αποτελεί πλέον μέρος της καταγεγραμμένης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της χώρας μας.
Το βιβλίο είναι μια συγγραφή των Ειρήνη Λυρατζάκη, Γιώργου Δημητρόπουλου, Στέφανου Δόδουρα, Λίλης Μορδεχάι και του Λημνιού Γιώργου - Ραφαήλ Γιαννέλη.
Το βιβλίο εκδόθηκε το 2022 και εκδόθηκε από το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (Med-INA)
Οι μάντρες της Λήμνου, ας μην ξεχνάμε, συγκροτούσαν και συγκροτούν τον πυρήνα ενός συστήματος οργάνωσης του αγροτο-κτηνοτροφικού τομέα του νησιού, το οποίο καθορίζουν περιβαλλοντικοί και πολιτισμικοί παράγοντες (βιοποικιλότητα, κλίμα, ανάγλυφο, παραδοσιακές αγροτικές πρακτικές, κοινωνικό-οικονομικές δομές). Γύρω από τη μάντρα αναπτύσσεται ένα σύστημα κτιριακών εγκαταστάσεων, βοσκοτόπων, καλλιεργειών και ανθρώπινων σχέσεων που δρουν συμπληρωματικά και επέτρεψαν στους ανθρώπους να επιβιώνουν για αιώνες.
Δεν μπορεί κανείς να αναγνωρίσει την αξία της μάντρας σήμερα αν τη δει αποκομμένη από το ρόλο που διαδραμάτισε στο παρελθόν ως το μέσο επιβίωσης και προκοπής των κεχαγιάδων, που αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά της Λημνιακής κοινωνίας. Βρίσκονται διασκορπισμένες σε όλο το νησιωτικό τοπίο, πετρόχτιστες οι παλιότερες, και με σύγχρονα υλικά οι νεότερες, οι μάντρες αφήνουν το δικό τους ξεχωριστό αποτύπωμα.
Οι Μάντρες της Λήμνου, εγγράφηκαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2021 (Υπουργική Απόφαση Εγγραφής).
