Ξανά διαθέσιμο στο αναγνωστικό κοινό και στους λάτρεις της αυθεντικής παράδοσης βρίσκεται το εμβληματικό βιβλίο «Συνταγές Λημνιακής Κουζίνας» της Ουρανίας Βαγιάκου. Η πολλοστή επανέκδοση του έργου, το οποίο κοσμεί πλέον εκ νέου τις προθήκες των βιβλιοπωλείων, έρχεται να επιβεβαιώσει τη διαχρονική αξία μιας καταγραφής που ξεπερνά τα όρια ενός απλού οδηγού μαγειρικής, αποτελώντας ένα ζωντανό πολιτισμικό και κοινωνικό κειμήλιο για το νησί μας.
Η δημιουργός του βιβλίου, κυρία Βαγιάκου, ξεκίνησε με την αρχική ιδέα να συναρμολογήσει τις αμέτρητες παραδοσιακές συνταγές που κληρονόμησε από τη μητέρα της. Ωστόσο, προχώρησε σε μια καθοριστική επιλογή για τη δομή του έργου καθως επέλεξε να διανθίσει την αρχική αυτή συλλογή με συνταγές προερχόμενες από τους πληθυσμούς των Μικρασιατών, αλλά και των παλιννοστούντων από την Αίγυπτο. Η έλευση αυτών των προσφυγικών και μεταναστευτικών κοινοτήτων στην άλλοτε κλειστή κοινωνία της Λήμνου συνέργησε καταλυτικά στη γρήγορη εξέλιξη των διατροφικών ηθών του τόπου, τα οποία μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαν παρουσιάσει ελάχιστες διαφοροποιήσεις από την αρχαιότητα.
Η Λήμνος, γνωστή ιστορικά ως ο σιτοβολώνας του Αιγαίου, αποτυπώνει ανάγλυφα τη γεωγραφική και παραγωγική της ταυτότητα μέσα στις σελίδες του βιβλίου. Το σιτάρι, τα όσπρια και τα λαχανικά διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη φύση της νησιωτικής μαγειρικής. Μέσα από το έργο γίνεται απόλυτα κατανοητός ο λόγος για τον οποίο τα τοπικά χειροποίητα ζυμαρικά, όπως τα περίφημα φλωμάρια, οι βαλάνες, τα αυτούδια και τα φιογκάκια, καθώς και ο τραχανάς ή το πλιγούρι, συμμετέχουν τόσο ενεργά στο καθημερινό διαιτολόγιο των Λημνιών, κατέχοντας άλλοτε κυρίαρχη και άλλοτε συμπληρωματική θέση.
Παράλληλα, το βιβλίο αναδεικνύει την ευρηματικότητα της τοπικής κουζίνας με πιάτα που αξιοποιούν μοναδικά τα παραδοσιακά προϊόντα, όπως οι πίτες με φρέσκο τυρί «καλαθάκι» και το σαγανάκι με τυρί «μελίχλωρο». Τα άφθονα λαχανικά του νησιού, τα οποία είτε πρωταγωνιστούν σε μαγειρευτά φαγητά είτε μετατρέπονται σε τουρσιά, συνέβαλαν ιστορικά στη διαμόρφωση ενός εξαιρετικά ισορροπημένου διαιτολογίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι, βάσει της λημνιακής παράδοσης, το κρέας και το ψάρι θεωρούνταν για μακρό χρονικό διάστημα γιορτινές ή απλώς συμπληρωματικές τροφές, σε αντίθεση με τα γλυκά, τα κουλούρια και τα κάθε λογής «κεράσματα», τα οποία δεν έλειπαν ποτέ από τα σπίτια των κατοίκων.
Όπως επισημαίνει η ίδια η συγγραφέας, το υλικό της έκδοσης ανήκει τόσο στην περασμένη όσο και στην τωρινή ζωή της Λήμνου, συνδεόμενο άρρηκτα με την επιβίωση, τη ζεστασιά της συντροφιάς, τη διασκέδαση, τις γιορτές, αλλά και τον σεβασμό και τη θύμηση των ανθρώπων που έχουν φύγει από τη ζωή. Η κυρία Βαγιάκου υπογράμιζε πως, αν και αρχικός της στόχος ήταν η καταγραφή αποκλειστικά των αυστηρά παραδοσιακών συνταγών, θα αποτελούσε παράλειψη να αγνοηθεί η εξέλιξη των διατροφικών συνηθειών και οι εξωτερικές επιρροές που δέχτηκε το νησί, καθώς αυτές αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης παράδοσής του.
