Απολογιστικό Έργο Παλλημνιακού Ταμείου (Ν.Π.Δ.Δ.)
(Ιούλιος 2020 - Ιούνιος 2026)
Μετά την ολοκλήρωση της θητείας της Διοικούσας Επιτροπής του Παλλημνιακού Ταμείου, της οποίας είχα την τιμή να είμαι Πρόεδρος από το 2020 έως το 2026 κρίνεται σκόπιμο, για τη θεσμική συνέχεια, να παρατεθεί το απολογιστικό έργο και η προσφορά του εν λόγω Ν.Π.Δ.Δ. κατά την υπόψη χρονική περίοδο.
Αρχικά, απαιτείται να τονίσουμε και να υπενθυμίσουμε, ότι για το νησί της Λήμνου το Παλλημνιακό Ταμείο (ν. 4589/2019) είναι ένα ιστορικό Ν.Π.Δ.Δ. καθώς υφίσταται υπό αυτή τη μορφή ήδη από το 1927 (ν. 3437/1927), με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, υπό την εποπτεία πάντα του Υπουργείου Παιδείας. Ο σκοπός του ήταν και εξακολουθεί να είναι κοινωφελής, με γνώμονα την ενίσχυση της Παιδείας, της Εκπαίδευσης, της Θρησκείας, του Πολιτισμού και της Κοινωνικής Πρόνοιας του τόπου και για το λόγο αυτό θεωρείται ευεργέτης του νησιού.
Σήμερα παρέχει κυρίως υπηρεσίες δια βίου μάθησης, εφαρμοσμένης έρευνας, αειφόρου ανάπτυξης και εκπαίδευσης στις γεωπονικές επιστήμες και στον αγροδιατροφικό τομέα, ακολουθώντας πάντα την τεχνολογική εξέλιξη, την καινοτομία, με σκοπό την προώθηση της βιο-οικονομίας, εστιάζοντας ταυτόχρονα στη διατήρηση και ανάδειξη των τοπικών προϊόντων αλλά και των στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς, κυρίως στον πρωτογενή τομέα παραγωγής.
Αναφέροντας εν συντομία και σε γενικές γραμμές το έργο που συντελέστηκε
Το Παλλημνιακό Ταμείο κατά την περίοδο 2020-2026, σχεδίασε τη στρατηγική ανάπτυξης του και τις συνέργειες του, με Πανεπιστημιακά, Ερευνητικά, Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, με Επιχειρήσεις, με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και άλλους Φορείς, εστιάζοντας στον εκσυγχρονισμό, την καινοτομία, την εφαρμοσμένη επιστημονική έρευνα, στην προσαρμοστικότητα, ανθεκτικότητα και διαχείριση της κλιματικής και οικονομικής κρίσης, τη στήριξη και ενίσχυση της περιφερειακής βιώσιμης ανάπτυξης και επιχειρηματικότητας, την εξωστρέφεια, την ανταγωνιστικότητα, συμβάλλοντας οριζόντια στην ενδυνάμωση της τοπικής κοινωνίας, δημιουργώντας ευκαιρίες, θέσεις εργασίας, μεταφέροντας τεχνογνωσία καταδεικνύοντας το νησί ως επιστημονικό, πολιτιστικό και επενδυτικό προορισμό και αποδεικνύοντας πως οποιαδήποτε επένδυση με σκοπό την ανάπτυξη του Ν.Π.Δ.Δ. θα συνεισφέρει σίγουρα στην περιφερειακή και χωρική ανάπτυξη και προβολή.
Οι συνέργειες αυτές είχαν ως γνώμονα το ιδιόκτητο Aγρόκτημα που διαθέτει το Παλλημνιακό Ταμείο ανάμεσα στην ακίνητη περιουσία του, το Αγρόκτημα Μητρόπολις, να λειτουργεί και να παράγει με σύγχρονους όρους, να εφαρμόζει τις τρέχουσες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και καινοτομίες, βιώσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον (γεωργία ακριβείας, κυκλική οικονομία, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, νέα ΚΑΠ), να αποτελεί πρότυπο υπόδειγμα για τους αγρότες της περιοχής και της χώρας καθώς επίσης και πεδίο εκπαίδευσης φοιτητών, σπουδαστών και επιμόρφωσης και κατάρτισης νέων αγροτών ακολουθώντας άλλωστε πιστά και την παράδοση του Φορέα αλλά παράλληλα να διασφαλιστεί η προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων και του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου σε αυτό καθώς και η αξιοποίηση του πλούσιου ιστορικού αρχειακού υλικού του Φορέα.
Συγκεκριμένα και αναλυτικότερα, το Παλλημνιακό Ταμείο, κατά την περίοδο 2020-2026, πέτυχε τα ακόλουθα στους κάτωθι τομείς:
1. Στον τομέα της διοικητικής οργάνωσης, της εύρυθμης λειτουργίας και προάσπισης της περιουσίας του.
α. Υπέβαλε προς έγκριση το προσχέδιο του Οργανισμού Εσωτερικής Λειτουργίας του, καθόσον αυτό εξέλειπε και δεν προϋπήρχε.
Το 2020 ξεκίνησε τις εργασίες για τη σύνταξη του Προσχεδίου του Οργανισμού Εσωτερικής Λειτουργίας του, το οποίο υπέβαλε το 2021 στο εποπτεύον Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙ.Θ.Α.) για έγκριση ενώ το 2023 υπέβαλε εκ νέου το τελικό προσχέδιο, όπως αυτό προέκυψε κατόπιν υποδείξεων των νομικών συμβούλων του υπουργείου και σχετικών διορθώσεων. Η σύνταξη και οι διορθώσεις του προσχεδίου του Οργανισμού, μέχρι την τελική του έκδοση, έγιναν από νομικούς και οικονομολόγο, συνεργάτες του Παλλημνιακού Ταμείου και σύμφωνα με τη σχετική Εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών (ΥΠΕΣ) περί κατάρτισης Οργανισμών του Δημοσίου .
β. Μερίμνησε για τη θεσμική και νομική ρύθμιση των οικονομικών αποζημιώσεων των μελών του.
Το 2021 υπέβαλε αίτημα στο ΥΠΑΙ.Θ.Α. αναφορικά στη τροποποίηση της παρ. 7 του άρθρου 27 του ν. 4589/2019 (Ιδρυτικός Νόμος) περί των αποδοχών του Προέδρου και των αποζημιώσεων των μελών της Παλλημνιακής Επιτροπής στο οποίο το υπουργείο ανταποκρίθηκε θετικά με σχετική νομοθετική ρύθμιση (αρ.222, ν. 4823/2021)
γ. Το 2024 μερίμνησε και διασφάλισε την οργάνωση των υπηρεσιών εσωτερικού ελέγχου στο Φορέα, όπως αυτές ορίζονται από τη σχετική νομοθεσία που διέπει το δημόσιο.
δ. Το 2025, κατόπιν επίδοσης αγωγής από την Ιερά Μητρόπολη Λήμνου & Αγίου Ευστρατίου περί αμφισβήτησης κυριότητας ακινήτου του Παλλημνιακού Ταμείου, ανέλαβε τις απαιτούμενες ενέργειες για την εξασφάλιση της ιδιοκτησίας του και παραθέτοντας πληθώρα αποδεικτικών στοιχείων υπέρ της κυριότητας του εν λόγω και «υπό αμφισβήτηση» ακινήτου ανέθεσε σε δικηγόρο τη νομική και δικαστική εκπροσώπηση και υπεράσπιση του Φορέα.
2. Στον τομέα των συνεργασιών - συνεργιών, εξωστρέφειας και ανάδειξης του Φορέα και του νησιού.
α. Το 2021 υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
β. Το 2022, στα πλαίσια του ανωτέρω Μνημονίου Συνεργασίας, υποβλήθηκαν από κοινού με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών προς στην Περιφέρεια Β. Αιγαίου δύο επιστημονικές μελέτες για χρηματοδότηση και υλοποίηση αυτών στο Αγρόκτημα Μητρόπολις με τίτλους αντίστοιχα:
-“Εκσυγχρονισμός του Αγροκτήματος Μητρόπολις του Παλλημνιακού Ταμείου στη Λήμνο για τη δημιουργία πρότυπου αειφόρου Αγροκτήματος”
-“Ορθολογική γενετική, ζωοτεχνική και διατροφική διαχείριση του ποιμνίου του Αγροκτήματος Μητρόπολις του Παλλημνιακού Ταμείου για τη δημιουργία πρότυπης εκμετάλλευσης”.
γ. Ανέλαβε πρωτοβουλία ανάδειξης των αρχαιοτήτων και του αρχαιολογικού χώρου του Αγροκτήματος.
Το 2021, κατόπιν συνάντησης με την Υπουργό Πολιτισμού και τον Προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου υπέβαλε αίτημα συνοδευόμενο από πρόταση στην εν λόγω Εφορία αναφορικά στην προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων, και του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου του Αγροκτήματος Μητρόπολις, ιδιοκτησίας του Παλλημνιακού Ταμείου, στο Δήμο Λήμνου, με σκοπό πάντα την ανάπτυξη και προβολή του τόπου και της ιστορίας του.
δ. Συμμετείχε σε διαβούλευση για το σχεδιασμό της τοπικής στρατηγικής για τη Λήμνο της Περιφέρεια Β. Αιγαίου για την περιόδο 2021-2027.
Το 2023, ανταποκρίθηκε σε πρόσκληση της εταιρίας ΑΝΕΛ του Δήμου Λήμνου και συμμετείχε στη διαβούλευση για το νέο πρόγραμμα LEADER (Σ.Σ. ΚΑΠ 2023-2027) και ΤΑΠΤοΚ για τη Λήμνο καθώς και στην παρουσίαση του νέου Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος της Περιφέρειας Β. Αιγαίου της περιόδου 2021-2027, υποβάλλοντας πρόταση αναφορικά στο σχεδιασμό της τοπικής στρατηγικής για τη Λήμνο με τίτλο:
“Εκσυγχρονισμός και Ανάδειξη του Αγροκτήματος Μητρόπολις του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία Παλλημνιακό Ταμείο στο Δήμο Λήμνου”.
Η πρόταση αυτή ενσωμάτωσε όλες τις προαναφερθείσες επιστημονικές μελέτες και προτάσεις καθώς και την αξιοποίηση-ψηφιοποίηση και ανάδειξη του αρχειακού υλικού του Φορέα με σκοπό πάντα την βιώσιμη ανάπτυξη του νησιού στοχεύοντας σε 3 κύριους αναπτυξιακούς άξονες:
• Α. Πολιτιστικό-τουριστικό,
• Β. Επιστημονικό-εκπαιδευτικό
• Γ. Αγροτοκτηνοτροφικό
Η πρόταση αναρτήθηκε στον ιστότοπο της Περιφέρειας Β. Αιγαίου e-pepba.gr
ε. Πέτυχε συμφωνία συνεργασίας με γνωστή Ζυθοποιία, χάρη στις ποιοτικές μεθόδους καλλιέργειας που έχει αναπτύξει το Παλλημνιακό Ταμείο, διαφημίζοντας πανελλαδικά το νησί μας και προσελκύοντας επενδυτικές συνεργασίες.
Το 2023, σε συνέχεια επαφών με το Εθνικό Κέντρο ‘Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), υπέγραψε συμφωνητικό συνεργασίας με τη Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης “ΒΕΡΓΙΝΑ”, για την καλλιεργητική περίοδο 2023-2024, με σκοπό τη συμβολαιακή καλλιέργεια κριθαριού ζυθοποίησης στο Αγρόκτημα Μητρόπολις. Η συνεργασία ανανεώθηκε και για τις επόμενες δύο καλλιεργητικές περιόδους, 2024-2025, 2025-2026 καθώς αποδείχθηκε επικερδής, λόγω της εξαιρετικής ποιότητας και αποδοτικότητας της καλλιέργειας, ενώ παράλληλα άνοιξε το δρόμο συνεργασίας της Ζυθοποιίας και με άλλους παραγωγούς του νησιού ενισχύοντας τη τοπική οικονομία και καθιστώντας τη Λήμνο έναν ελκυστικό επενδυτικό προορισμό μεταφέροντας παράλληλα τεχνογνωσία τόσο στους γεωπόνους όσο και στους παραγωγούς του νησιού μας.
στ. Διεύρυνε το φάσμα των συνεργασιών του με εθνικά και ευρωπαϊκά αναγνωρίσιμους ερευνητικούς Φορείς.
Το 2024 υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το Εθνικό Κέντρο ‘Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) και το ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στοχεύοντας στην πραγματοποίηση και ερευνητικών μελετών.
3. Στον τομέα της προσφοράς στην Παιδεία και στην Εκπαίδευση (Επιστημονικά Συνέδρια, Ημερίδες, Δωρεές, Οικονομικές Ενισχύσεις, Εκπαιδευτικές και Θρησκευτικές Δράσεις, κ.α)
α. Το 2023 δωρίζει ηλεκτρονικό εξοπλισμό και λογισμικό στο Ίδρυμα Αποστόλου Καρατζά για τις ανάγκες της Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος.
β. Το 2023 επέτρεψε τη μελέτη μέρους του αρχειακού υλικού του (πρακτικά, στοιχεία καλλιεργειών) σε ερευνητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) για την εκπόνηση ερευνητικών διατριβών.
γ. Το 2023 συνέδραμε οικονομικά το Δήμου Λήμνου για τη διεξαγωγή του Επιστημονικού Συμποσίου της Ελληνικής Εταιρείας Διεθνούς Δικαίου & Διεθνών Σχέσεων (ΕΕΔΔΔΣ) (15-17.09.2023, Λήμνος), με τίτλο: “Η Διάσκεψη της Λωζάνης και οι Αποφάσεις της 100 Χρόνια Μετά: Όψεις Ιστορίας, Πολιτικής, Νομικά Ζητήματα”.
δ. Το 2024 στα πλαίσια του μνημονίου συνεργασίας με το ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ συμμετείχε στην πρακτική άσκηση των νέων αγροτών σε συνεργασία με την Περιφέρεια Β. Αιγαίου.
ε. Το 2024 συμμετείχε στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φίλων ANZAC “Λήμνος και Πολιτιστικός Τουρισμός” (28-30.06.2024, Λήμνος), με εισήγηση της Προέδρου, με τίτλο “Η Δυναμική του Παλλημνιακού Ταμείου ως μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης εναλλακτικού θεματικού τουρισμού στο νησί της Λήμνου”.
στ. Το 2024 συμμετείχε επίσης στο 14ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεπιστημόνων, “Η βιολογία στην εποχή των νέων τεχνολογιών”, (20-22.12.2024, Αθήνα) με εισήγηση της Προέδρου με τίτλο “Σκληρός Σίτος Λήμνος: Μείωση του Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος της Ελληνικής Γεωργίας και επίτευξη των Πράσινων Στόχων της ΕΕ”.
ζ. Το 2024 συμμετείχε ενεργά και ενίσχυσε οικονομικά την εκπαιδευτική δράση της ΑΜΚΕ Places & Traces με τίτλο: “Κεράδες, Μπόντ΄λες και τσαγίρια. Η Λημνιά μάντρα με το βλέμμα των εφήβων” η οποία υλοποιήθηκε από μαθητές του Γυμνασίου και ΓΕΛ Μούδρου και του Ε.Ε.Ε.ΕΚ. Ρεπανιδίου.
η. Το 2025 συμμετείχε στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Πολιτικής Επιστήμης και Διακυβέρνησης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (ΔΠΘ) “Οικονομική Διπλωματία και Επιχειρηματικότητα”(2-3.04.2025, Κομοτηνή) με εισήγηση της Προέδρου με τίτλο “Η Δυναμική του Παλλημνιακού Ταμείου ως ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης και προσαρμοστικότητας στις προκλήσεις και ευκαιρίες για την κοινωνία του κόσμου, της χώρας και της περιοχής”.
θ. Το 2026 συμμετείχε στο ενημερωτικό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που διοργάνωσε το νηπιαγωγείο Κοντοπουλίου (12.06.2026, Κοντοπούλι, Λήμνος) με εισήγηση της Προέδρου με τίτλο: “Η Λημνία Γη”.
ι. Το Παλλημνιακό Ταμείο επίσης φιλοξένησε στο Αγρόκτημα Μητρόπολις εκπαιδευτικές σχολικές εκδρομές και επιμορφωτικές ξεναγήσεις μαθητών της Λήμνου και του Αγίου Ευστρατίου, θεατρικές και μουσικές παραστάσεις, ενώ τηρώντας την παράδοση μερίμνησε, κάθε χρόνο κατά το μήνα Αύγουστο, για τη διεξαγωγή των Εορταστικών Ιερών Ακολουθιών στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Αγρόκτημα Μητρόπολις.
Κατόπιν των ανωτέρω γίνεται σαφές και αδιαμφισβήτητο ότι η συμμετοχή του Παλλημνιακού Ταμείου, για 1η φορά στην ιστορία του, σε Επιστημονικά Συνέδρια, συνέβαλε θετικά στο κύρος και την προβολή του Φορέα και του νησιού καθιστώντας το ισότιμο συνομιλητή με την επιστημονική κοινότητα διασφαλίζοντας παράλληλα και τη δυνατότητα νέων συνεργειών.
4. Στον τομέα της αποκατάστασης και ανάδειξης του κτηριακού αποθέματος στο Αγρόκτημα Μητρόπολις.
α. Το 2023 αποφάσισε την εκπόνηση μελετών (αρχιτεκτονικές, ηλεκτρολογικές, στασιμότητας, κ.α) αποκατάστασης μέρους του κτηριακού αποθέματος στο Αγρόκτημα Μητρόπολις, όπου βρίσκεται η έδρα του Φορέα, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 2025. Οι μελέτες εκπονήθηκαν από έμπειρους σε δημόσια έργα επιστήμονες, το κόστος τους ανήρθε στις 70.000. ευρώ και χρηματοδοτήθηκαν αποκλειστικά και μόνο από τα έσοδα του Παλλημνιακού Ταμείου, τα οποία προέρχονται από τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας του και κυρίως από τα έσοδα που επιφέρει η αγροτοκτηνοτροφική παραγωγή.
β. Το 2025 αποφάσισε να υποβάλει αίτημα στο Δήμο Λήμνου για τη σύναψη Προγραμματικής Σύμβασης, με σκοπό την υλοποίηση και παρακολούθηση του εν λόγω έργου αποκατάστασης, καθώς το Παλλημνιακό Ταμείο δεν διαθέτει τεχνική υπηρεσία, στο οποίο ο Δήμος Λήμνου ανταποκρίθηκε θετικά
5. Στον Οικονομικό τομέα
Το Παλλημνιακό Ταμείο έχει διοικητική αλλά και οικονομική αυτοτέλεια. Η βιωσιμότητά του διασφαλίζεται αποκλειστικά και μόνο από τη διαχείριση της ιδίας περιουσίας του και κυρίως από τα έσοδα που επιφέρει η αγροτοκτηνοτροφική παραγωγή, τα οποία από το 2020 έως και το 2025 αυξήθηκαν κατά 150.000 ευρώ, παρά την μεγάλη αύξηση του κόστους παραγωγής που σημειώθηκε λόγω της πανδημίας COVID και του πολέμου στην Ουκρανία, χάρη στην εφαρμογή ορθολογικών καλλιεργητικών πρακτικών σύμφωνα με την ΚΑΠ.
Συμπερασματικά,
Το Παλλημνιακό Ταμείο κατά την περίοδο 2020 – 2026 συνέβαλε σημαντικά στην θεσμική και νομική οργάνωση λειτουργίας του, βελτίωσε την ποιότητα των καλλιεργητικών προϊόντων του σύμφωνα με τα μοντέρνα πρότυπα και σε συνδυασμό με τεχνολογικές-επιστημονικές και εμπορικές συνεργασίες με σημαντικούς Φορείς, ανέδειξε και πρόβαλε αυτά στην επιστημονική κοινότητα και σε επιστημονικούς - εμπορικούς Φορείς της Πατρίδας μας, αποτέλεσε πόλο έλξης για τους συνεργάτες του οι οποίοι έκριναν από κοντά το συντελεσθέν έργο, διαφημίζοντας το νησί μας και τις δυνατότητες του, συμβάλλοντας στην οικονομική ενίσχυση τόσο του Ταμείου αλλά και του τόπου μας. Υπέβαλλε προτάσεις για απαιτούμενες και σημαντικές χρηματοδοτήσεις περαιτέρω βελτίωσης και ανάδειξης του Φορέα και κατ΄ επέκταση προβολής του νησιού, υπερασπίστηκε την κυριότητα των ακινήτων του και αύξησε σημαντικά τα έσοδα από την παραγωγή σε σχέση με πρότερες περιόδους. Ενίσχυσε και υποστήριξε εκπαιδευτικές και επιστημονικές δράσεις.
Το Παλλημνιακό Ταμείο ευχαριστεί θερμά το ΥΠΑΙ.Θ.Α., όλες τις πολιτειακές και στρατιωτικές αρχές, όλους τους επιστήμονες και επαγγελματίες συνεργάτες του, εντός και εκτός νησιού, όλους τους κατοίκους και επισκέπτες της Λήμνου για την εμπιστοσύνη, στήριξη και συνεργασία και εύχεται στη νέα Πρόεδρο και τη Διοικούσα Επιτροπή καλή επιτυχία στο έργο τους.
Απερχόμενη, νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω την οικογένεια μου για την υπομονή τους, την Παλλημνιακή Επιτροπή και τους συνεργάτες μου για την σημαντικότατη συνεργασία, υποστήριξη και βοήθειά τους και κυρίως το Θεό που με αξίωσε να υπηρετήσω ως Πρόεδρος της Παλλημνιακής Επιτροπής το Παλλημνιακό Ταμείο και να συμβάλω στην επίτευξη όλων όσων αναπτύχθηκαν παραπάνω.
Με τιμή,
Χριστίνα Σακαρίκου
Πρόεδρος Παλλημνιακού Ταμείου (Ιούλιος 2020 - Ιούνιος 2026)
