Πρόκειται για ένα ιστορικό αίνιγμα που αποδεικνύει ότι, αιώνες πριν, το νησί αποτελούσε το σταυροδρόμι σπουδαίων και μυστηριωδών λαών.
Σε ένα μικρό χωριό της Λήμνου, στα τέλη του 19ου αιώνα, ανακαλύφθηκε μία πέτρινη επιγραφή που μέχρι σήμερα συνεχίζει να προβληματίζει αρχαιολόγους και γλωσσολόγους. Η λεγόμενη «Στήλη της Λήμνου» δεν ήταν γραμμένη στα αρχαία ελληνικά, αλλά σε μια άγνωστη γλώσσα που έμελλε να γίνει μία από τις μεγαλύτερες γλωσσικές σπαζοκεφαλιές της Μεσογείου: τη Λημνιακή.
Η επιγραφή βρέθηκε το 1885 κοντά στο χωριό Καμινία και χρονολογείται περίπου στον 6ο αιώνα π.Χ. Παρότι είναι γραμμένη με γράμματα που θυμίζουν αρχαϊκό ελληνικό αλφάβητο, η γλώσσα της δεν είναι ελληνική. Αντίθετα, οι ειδικοί παρατήρησαν κάτι εντυπωσιακό: παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με την Ετρουσκική, τη γλώσσα των Ετρούσκων της αρχαίας Ιταλίας.
Η ανακάλυψη αυτή άνοιξε μία τεράστια συζήτηση για το παρελθόν του Αιγαίου και τις μετακινήσεις πληθυσμών στην αρχαιότητα. Πώς γίνεται μια γλώσσα στο βορειοανατολικό Αιγαίο να μοιάζει τόσο πολύ με εκείνη ενός λαού που έζησε στην κεντρική Ιταλία;
Σήμερα, αρκετοί γλωσσολόγοι θεωρούν ότι η Λημνιακή, η Ετρουσκική και πιθανότατα η Ραιτική γλώσσα των Άλπεων ανήκαν σε μια κοινή οικογένεια, γνωστή ως «Τυρρηνικές γλώσσες». Αυτό ίσως σημαίνει ότι πριν από την κυριαρχία των ελληνικών φύλων υπήρχαν στο Αιγαίο παλαιότεροι λαοί με διαφορετικές γλώσσες και πολιτισμούς.
Το πρόβλημα είναι ότι γνωρίζουμε ελάχιστα για τη Λημνιακή. Οι επιγραφές που έχουν βρεθεί είναι πολύ λίγες και μικρές, ενώ δεν υπάρχει κάποιο δίγλωσσο κείμενο που να βοηθά στην πλήρη αποκρυπτογράφηση. Έτσι, οι ειδικοί μπορούν να αναγνωρίσουν μόνο μεμονωμένες λέξεις και πιθανά ονόματα ή τίτλους.
Παρά το μυστήριο, η Λημνιακή γλώσσα θεωρείται σήμερα ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την κατανόηση της προελληνικής ιστορίας του Αιγαίου. Και ίσως, κρυμμένη μέσα σε λίγες σειρές αρχαίων συμβόλων, να βρίσκεται ακόμη μια άγνωστη ιστορία της Μεσογείου.
