Ο σκηνοθέτης Γιώργος Κωμάκης, με αφορμή την έρευνά του πάνω στο ιστορικό αρχείο της περιόδου, παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία που ανατρέπουν τα δεδομένα. Μέσα από τη μελέτη βρετανικών ναυτικών χαρτών και ημερολογίων της εκστρατείας της Καλλίπολης (1915), αναδεικνύει τη στρατιωτική και ναυτική χρήση του Μούδρου ως το κλειδί για την κατανόηση της ύπαρξης του συγκεκριμένου κτίσματος.
Στο κείμενο που ακολουθεί, ο κ. Κωμάκης υπογραμμίζει την ανάγκη για ιστορική υπευθυνότητα, διαχωρίζοντας τον μύθο από την αρχειακή τεκμηρίωση και επαναπροσδιορίζοντας την ταυτότητα ενός μνημείου που συνδέεται άρρηκτα με τη διεθνή ιστορία της Λήμνου.
Η Πυραμίδα της Λήμνου: Τεκμηρίωση και Ιστορική Ευθύνη
Η ιστορική έρευνα οφείλει να στηρίζεται σε αρχειακά τεκμήρια και διασταυρωμένες πηγές. Στην περίπτωση της Πυραμίδας της Λήμνου, στην είσοδο του κόλπου του Μούδρου, η δημόσια αφήγηση έχει διαμορφωθεί γύρω από δύο εκδοχές:
(α) ότι πρόκειται για Κοζάκικο κενοτάφιο της περιόδου 1920–1921,
(β) ότι συνδέεται με ναυτική χρήση (beacon/day mark) κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο Μούδρος αποτέλεσε βασική συμμαχική ναυτική βάση το 1915.
Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί πρωτογενές έγγραφο της περιόδου 1920–1921 που να τεκμηριώνει ρητά την ανέγερση μνημείου-κενοταφίου, ούτε επίσημη πράξη ή επιγραφή που να πιστοποιεί μνημονικό χαρακτήρα.
Αντιθέτως, η στρατιωτική και ναυτική χρήση του Μούδρου το 1915 είναι πλήρως τεκμηριωμένη σε βρετανικές αρχειακές πηγές:
● The National Archives (UK), σειρές ADM 53 & ADM 137 – Πολεμικά ημερολόγια και επιχειρησιακοί φάκελοι της εκστρατείας Καλλίπολης.
● ADM 344 / Hydrographic Department Charts – Ναυτικοί χάρτες Admiralty της περιοχής Mudros Bay.
● Admiralty Light Lists (1914–1916) – Καταγραφές φάρων και ναυτικών βοηθημάτων στο Αιγαίο.
● Mediterranean Pilot – The Archipelago (Admiralty Sailing Directions) – Επίσημες οδηγίες πλοήγησης για την περιοχή.
● Συλλογές του Royal Museums Greenwich και της Library of Congress με Admiralty charts 1914–1918 για Lemnos / Mudros.
Αν και δεν έχει δημοσιευθεί έως σήμερα χάρτης του 1915 που να αναγράφει ρητά τον όρο “pyramid”, η ύπαρξη ναυτικών beacons, day marks και σημείων ευθυγράμμισης στην είσοδο του λιμανιού είναι ιστορικά καταγεγραμμένη. Η γεωγραφική θέση και η μορφολογία της κατασκευής εναρμονίζονται περισσότερο με το στρατιωτικό-ναυτικό πλαίσιο της περιόδου.
Με βάση τα διαθέσιμα τεκμήρια, η εκδοχή της ναυτικής χρήσης εμφανίζεται ως η επικρατέστερη και περισσότερο συμβατή με τα ιστορικά δεδομένα του 1915, ενώ η εκδοχή του κενοταφίου παραμένει έως σήμερα ατεκμηρίωτη σε πρωτογενές επίπεδο.
Η δημόσια παρουσίαση ιστορικών θεμάτων — σε άρθρα, βιβλία, βίντεο και ντοκιμαντέρ — οφείλει να διαχωρίζει σαφώς το τεκμηριωμένο γεγονός από την ερμηνεία. Η επανάληψη μιας αφήγησης δεν την καθιστά ιστορική αλήθεια.
Η ιστορία δεν χρειάζεται μύθο. Χρειάζεται ακρίβεια, τεκμηρίωση και υπευθυνότητα.
Γιώργος Κωμάκης
Σκηνοθέτης
https://limnosfm100.gr/limnos/item/85757-i-pyramida-tis-limnou-istoriki-alitheia-i-sygxronos-mythos-mia-tekmiriomeni-proseggisi-apo-ton-giorgo-komaki.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAc3J0YwZhcHBfaWQKNjYyODU2ODM3OQABHp8MjueIQiUlpLbnySwar44TDKkq93gOxxUonH3HjrlNHrQTSmIGL6p2MMAf_aem_hx10ZPYk80szyBkcjQXrzg#sigProId0931d0b9b1
