Σε μια εκτενή και εμπεριστατωμένη τεχνική παρέμβαση προς τα αρμόδια Υπουργεία, το ΤΕΕ υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο αντιμετωπίζει με οριζόντιους κανόνες περιοχές με εντελώς διαφορετικές ανάγκες και χαρακτηριστικά, εξισώνοντας ουσιαστικά νησιά όπως η Λήμνος, η Λέσβος ή η Ικαρία με υπερανεπτυγμένους τουριστικούς προορισμούς όπως η Ρόδος και η Κέρκυρα.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τη διατήρηση υψηλών ορίων αρτιότητας, 8 και 12 στρεμμάτων, τα οποία, σύμφωνα με το ΤΕΕ, αποκλείουν στην πράξη μικρές και μεσαίες ιδιοκτησίες από τουριστική αξιοποίηση και ευνοούν μόνο μεγάλες επενδυτικές δυνατότητες.
Η ανακοίνωση του ΤΕΕ:
Σοβαρές ενστάσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού – Το Βόρειο Αιγαίο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια μέτρα και σταθμά
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου εκφράζει την έντονη ανησυχία και τον προβληματισμό του για το υπό έγκριση νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), καθώς πολλές από τις βασικές παρατηρήσεις και προτάσεις που κατατέθηκαν εμπρόθεσμα από το Τμήμα μας στην επίσημη πλατφόρμα διαβούλευσης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν ελήφθησαν υπόψη.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τεχνικές ή πολεοδομικές ρυθμίσεις. Αφορά άμεσα το μέλλον της ανάπτυξης, της μικρής ιδιοκτησίας, της τοπικής επιχειρηματικότητας και τελικά της ίδιας της βιωσιμότητας των νησιών του Βορείου Αιγαίου.
Το υπό διαβούλευση πλαίσιο αντιμετωπίζει με ενιαίο τρόπο περιοχές με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Το Βόρειο Αιγαίο, μια ακριτική και λιγότερο αναπτυγμένη νησιωτική Περιφέρεια, εξισώνεται ουσιαστικά με υπερανεπτυγμένους τουριστικούς προορισμούς όπως η Ρόδος και η Κέρκυρα.
Η προσέγγιση αυτή παραβλέπει τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της νησιωτικότητας, αλλά και την πραγματική οικονομική και κοινωνική κατάσταση των νησιών μας.
Η αρτιότητα στα 8 και 12 στρέμματα οδηγεί σε ασφυξία τα νησιά
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα αφορά τη διατήρηση των αυξημένων ορίων αρτιότητας για τουριστικές εγκαταστάσεις.
Παρά τις τεκμηριωμένες παρεμβάσεις του ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου, το νέο πλαίσιο διατηρεί πρακτικά την απαίτηση για μεγάλες εκτάσεις 8 και 12 στρεμμάτων, αποκλείοντας στην πράξη τη μικρή και μεσαία νησιωτική ιδιοκτησία από κάθε δυνατότητα τουριστικής αξιοποίησης.
Για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, όπου η γη είναι κατακερματισμένη και η τουριστική ανάπτυξη βασίζεται κυρίως σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, η επιλογή αυτή δημιουργεί συνθήκες αποκλεισμού και ευνοεί μόνο μεγάλες επενδυτικές δυνατότητες.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου ζητά:
• τη δυνατότητα μείωσης της αρτιότητας στα 4–8 στρέμματα μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων,
• τη διατήρηση ειδικών παρεκκλίσεων για τη νησιωτική χώρα,
• καθώς και ουσιαστική δυνατότητα τοπικής προσαρμογής των κανόνων ανάλογα με τις ανάγκες κάθε νησιού.
Ευνοούνται οι ήδη ανεπτυγμένοι προορισμοί
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το ίδιο το σχέδιο προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις για ήδη ισχυρούς τουριστικούς προορισμούς όπως η Ρόδος και η Κέρκυρα, ενώ δεν προβλέπει αντίστοιχη μεταχείριση για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
Με απλά λόγια, οι πιο ανεπτυγμένες περιοχές αποκτούν μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ οι λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές οδηγούνται σε ακόμη περισσότερους περιορισμούς.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου θεωρεί ότι αυτό συνιστά σοβαρή αναπτυξιακή ανισότητα και αντίκειται στην έννοια της χωρικής συνοχής.
Σημαντική παρέμβαση του ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου – Αποφεύχθηκε διάταξη που δημιουργούσε εθνικό ζήτημα
Το Τμήμα μας θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό ότι, μετά τις παρεμβάσεις και τις επισημάνσεις που κατέθεσε, αφαιρέθηκε από το αρχικό σχέδιο η διάταξη που απαγόρευε κάθε τουριστική δραστηριότητα σε ακατοίκητα νησιά και βραχονησίδες σε απόσταση μικρότερη των 10 ναυτικών μιλίων από τα σύνορα.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη δημιουργούσε σοβαρά ερωτήματα και ευρύτερους εθνικούς προβληματισμούς σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη ακριτική περιοχή όπως το Βόρειο Αιγαίο.
Ωστόσο, παρότι η αρχική διάταξη αποσύρθηκε, η νέα διατύπωση εξακολουθεί να δημιουργεί ασάφειες και σοβαρά ερωτήματα εφαρμογής, ειδικά ως προς το ποιος και με ποια διαδικασία θα αποκτά δικαίωμα ανάπτυξης σε μικρά νησιά και βραχονησίδες.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου ζητά σαφή και δίκαιη ρύθμιση, με κανόνες που να διασφαλίζουν διαφάνεια, ισονομία και προστασία της νησιωτικής ιδιοκτησίας.
Πλήγμα στα μικρά οικογενειακά καταλύματα
Το υπό έγκριση πλαίσιο δημιουργεί επιπλέον προβλήματα και στα μικρά μη κύρια τουριστικά καταλύματα και ενοικιαζόμενα δωμάτια, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του τουρισμού στα νησιά μας.
Με τη διατύπωση που διατηρείται, υπάρχει κίνδυνος ακόμη και πλήρους αδυναμίας ανάπτυξης τέτοιων μικρών επιχειρήσεων σε πολλές περιοχές, λόγω σύνδεσης των επιτρεπόμενων κλινών με τις προϋποθέσεις των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου ζητά άμεση αποσαφήνιση και αλλαγή της διάταξης, ώστε να προστατευτεί ο μικρός νησιωτικός τουρισμός και η οικογενειακή επιχειρηματικότητα.
Χωρίς υποδομές δεν μπορεί να υπάρξει τουριστική ανάπτυξη
Το Τμήμα μας επισημαίνει επίσης ότι το νέο χωροταξικό πλαίσιο δεν συνοδεύεται από ουσιαστικό σχέδιο υποδομών για τα νησιά.
Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, δεσμεύσεις ή ειδικές προβλέψεις για:
• λιμάνια,
• αεροδρόμια,
• μεταφορικές συνδέσεις,
• υδάτινους πόρους,
• ενεργειακές και περιβαλλοντικές υποδομές.
Το Βόρειο Αιγαίο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια «τυπική» τουριστική περιοχή, όταν εξαρτάται απολύτως από ακτοπλοϊκές και αεροπορικές συνδέσεις και αντιμετωπίζει μόνιμα προβλήματα προσβασιμότητας.
Ζητούμε δημόσια τοποθέτηση όλων των θεσμικών φορέων
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου καλεί:
• την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου,
• τους Δήμους των νησιών,
• τους Βουλευτές του Βορείου Αιγαίου,
• καθώς και όλους τους θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς,
να τοποθετηθούν δημόσια και ξεκάθαρα για το μέλλον του χωροταξικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού των νησιών μας.
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα καθορίσουν το μοντέλο ανάπτυξης του Βορείου Αιγαίου για τις επόμενες δεκαετίες.
Παράλληλα, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου ενημερώνει ότι οι αναλυτικές επιστημονικές και τεχνικές παρατηρήσεις του Τμήματος επί του υπό έγκριση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου Τουρισμού έχουν υποβληθεί εμπρόθεσμα στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού.
Στο παρόν δελτίο τύπου παρουσιάζονται συνοπτικά τα σημαντικότερα ζητήματα που αφορούν το Βόρειο Αιγαίο και τις επιπτώσεις που δύνανται να επιφέρουν στις τοπικές κοινωνίες, στην ιδιοκτησία, στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και στη συνολική αναπτυξιακή προοπτική των νησιών μας.
Ακολουθεί η αναλυτική τεκμηρίωση των θέσεων και παρατηρήσεων του Τμήματος, όπως αυτές υποβλήθηκαν θεσμικά στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου θα συνεχίσει να παρεμβαίνει θεσμικά, με τεκμηριωμένες προτάσεις, υπερασπιζόμενο την ανάγκη ενός δίκαιου, ρεαλιστικού και πραγματικά νησιωτικού χωροταξικού σχεδιασμού, που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες, τις ανάγκες και τις αναπτυξιακές δυνατότητες των νησιών μας.
Ακολουθούν οι αναλυτικές θέσεις και παρατηρήσεις του ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου:
Θέσεις – Παρατηρήσεις επί του σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
Α. Άρθρα 2,4 και 5 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕΡΙΟΧΩΝ
Α1. Η αξιολόγηση της υπό έγκριση ΚΥΑ οφείλει να ξεκινήσει από μια θεμελιακή μεθοδολογική παρατήρηση: το ΕΧΠ-Τ 2026 αποτυγχάνει να αναγνωρίσει τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ιδιαιτερότητα της νησιωτικότητας του Β. Αιγαίου. Το κείμενο πανηγυρίζει εθνικά μεγέθη χωρίς καμία περιφερειακή διαφοροποίηση. Στις παραγράφους 6-11 της εισαγωγής παρατίθενται 43,3 εκατομμύρια ταξιδιώτες, 23,63 δισ. ευρώ έσοδα, κατάταξη της Ελλάδας 8η-10η παγκοσμίως σε ταξιδιωτικά έσοδα και 5η σε ελκυστικότητα για ξενοδοχειακές επενδύσεις. Σε επίπεδο ρυθμίσεων, το άρθρο 6 του ΕΧΠ-Τ επιβάλλει ενιαία αντιμετώπιση μεταξύ νησιών εκ διαμέτρου ανόμοιων ως προς τα οικονομικά, κοινωνικά και τουριστικά χαρακτηριστικά τους.
Το αποτέλεσμα αυτής της ομοιογενοποίησης είναι ιδιαίτερα δραματικό όταν εφαρμοστεί στην Ομάδα Ι, στην οποία υπάγονται τα νησιά του ΒΑ ΑΙΓΑΙΟΥ. Στην ίδια ομάδα συνυπάρχουν η Λέσβος (1.633 τ. χλμ., ~150.000 αφίξεις, ΑΕΠ/κεφ Περιφέρειας <75% ΕΕ-27, χαρακτηρισμένη «λιγότερο αναπτυγμένη περιφέρεια») και η Ρόδος (1.401 τ. χλμ., ~2,5 εκατ. αφίξεις, ΑΕΠ/κεφ Περιφέρειας >130% ΕΕ-27). Η αντιμετώπισή τους ως ομοίων είναι μεθοδολογικά αυθαίρετη και προάγονται ρυθμίσεις αναλογικής μεταχείρισης άνισων καταστάσεων.
Εντύπωση προκαλεί η ρητή εξαίρεση που εισάγει το ίδιο το κείμενο στην παράγραφο των Ρυθμίσεων της Ομάδας Ι όπου « Με εξαίρεση τα νησιά Ρόδος και Κέρκυρα, εφόσον πρόκειται για ΟΥΤΔ επιτρέπονται μόνο "ήπιας ανάπτυξης".» (σελ. 17) αφού η εξαίρεση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από εκείνη που θα δικαιολογούσε η αρχή της χωρικής συνοχής : η εξαίρεση δίδεται στα ήδη πλούσια νησιά (Ρόδος, Κέρκυρα), όχι στα μειονεκτικά νησιά του ΒΑ Αιγαίου.
Στις μεταβατικές διατάξεις εντοπίζεται η ίδια λογική: «Ρυθμίσεις που προβλέπονται από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού Α΄ επιπέδου ή ειδικά διατάγματα που καθορίζουν αυστηρότερους όρους και περιορισμούς δόμησης ή περιορισμούς ως προς τις χρήσεις, κατισχύουν των ρυθμίσεων του παρόντος.» (άρθρο 13 παρ. 2)
Η υπό έγκριση ΚΥΑ όχι μόνο αγνόησε τα αιτήματα του ΤΕΕ - Τμήμα ΒΑ Αιγαίου αλλά κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση αναφορικά με τη διακριτική ευχέρεια του υποκείμενου σχεδιασμού :
«Ο υποκείμενος σχεδιασμός δύναται, κατόπιν επιστημονικής τεκμηρίωσης, να θέτει επιπλέον περιορισμούς για την επίτευξη αυξημένης περιβαλλοντικής προστασίας και καλύτερων όρων διαβιώσεως των κατοίκων, στο βαθμό που αυτό δεν αντιστρατεύεται τις βασικές κατευθύνσεις του παρόντος.» (άρθρο 4 παρ. 1, σελ. 9)
Σε συνδυασμό με τις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 2 (σελ. 35) — «κατισχύουν αυστηρότεροι όροι» — διαμορφώνεται μια λογική αυστηροποίησης αφού υπερισχύει μόνο ό,τι περιορίζει περισσότερο, ποτέ ό,τι προσαρμόζει αναλογικά όπως είχαμε αιτηθεί.
Αναγνωρίζουμε με σαφήνεια τον αξιακό χαρακτήρα του κειμένου: η αυστηρότητα νοείται εξ ορισμού ως θεμιτή, η χαλάρωση εξ ορισμού ως ύποπτη — ανεξαρτήτως του αν εξυπηρετεί ή πλήττει την περιφερειακή ισορροπία.
Η αρτιότητα παρέμεινε στα ίδια ακριβώς επίπεδα που το ΤΕΕ - Τμήμα ΒΑ Αιγαίου είχε χαρακτηρίσει «καταστροφικά».
Εκ πρώτης όψεως, η φράση «μέχρι τον καθορισμό… από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου» φαίνεται να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαφορετικής ρύθμισης από το ΤΠΣ. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι (βάσει των άρθρων 4 παρ. 1 και 13 παρ. 2) εφόσον το ΤΠΣ μπορεί να θεσπίσει μόνο «επιπλέον περιορισμούς» και κατισχύουν μόνο «αυστηρότεροι όροι», κανένα ΤΠΣ Β. Αιγαίου δεν μπορεί να ορίσει αρτιότητα κάτω των 8 ή 12 στρεμμάτων.
Α2. Το τμήμα ΒΑ Αιγαίου του ΤΕΕ, στις παρατηρήσεις της επί του σχεδίου διαβούλευσης τον Σεπτέμβριο 2024, διατύπωσε δύο διακριτά αλλά αλληλένδετα αιτήματα.
Με την Παρατήρηση Α (Άρθρα 2 και 4) ζητήθηκε η ρητή και με σαφήνεια καταγραφή της μη δεσμευτικότητας του Ειδικού Πλαισίου κατά τον υποκείμενο σχεδιασμό, ειδικώς για περιοχές μη ανεπτυγμένες όπως το ΒΑ Αιγαίο εφόσον υπάρχει επαρκής αιτιολόγηση.
Το αίτημα δεν αποσκοπούσε στην εξαίρεση μιας περιοχής από τον κανόνα, αλλά στη νομοτυπική κατοχύρωση της δυνατότητας αιτιολογημένης παρέκκλισης, ως όρου εφαρμοσιμότητας του πλαισίου σε γεωγραφικές πραγματικότητες δομικά ανόμοιες.
Με την Παρατήρηση Β (Άρθρο 5) ζητήθηκε η διευκρίνιση του ελαχίστου ορίου αρτιότητας στις ανεπτυγμένες περιοχές και στις περιοχές με δυνατότητες ανάπτυξης και ο καθορισμός αυτού στα 4 έως 8 στρέμματα, ανάλογα την περιοχή, ειδικώς για τα νησιά του ΒΑ Αιγαίου, καθώς και η παροχή κινήτρων για τα απλά ενοικιαζόμενα δωμάτια, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του τουριστικού δυναμικού στα νησιά μας.
Τα δύο αιτήματα ήταν και παραμένουν νομικά και επιστημονικά τεκμηριωμένα από την αρχή της νησιωτικής διαφοροποίησης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος και στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο περί Συνοχής και Νησιωτικότητας αλλά και στην ίδια την ισχύουσα χωροταξική νομοθεσία.
Κι αυτό διότι η ομοιόμορφη εφαρμογή ενός εθνικού πλαισίου σε νησιά με ριζικά διαφορετική οικονομική, δημογραφική και αναπτυξιακή πραγματικότητα αποκλίνει εμφανώς από την αρχή της εδαφικής συνοχής και ο Ν4759/2020, κατά το άρθρο 32 αυτού, καταργεί μεν τις γενικές παρεκκλίσεις στην εκτός σχεδίου δόμηση, αναγνωρίζει όμως ρητά τη δυνατότητα του υποκείμενου πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου (ΤΠΣ, ΕΠΣ) να καθορίζει διαφορετικούς όρους δόμησης και χρήσεων γης από τους γενικούς της εκτός σχεδίου δόμησης.
Η Διοικούσα Επιτροπή του Τμήματος ΒΑ Αιγαίου του ΤΕΕ αιτείται εκ νέου:
1. την τροποποίηση της ΚΥΑ ώστε να αναγνωριστεί ρητά η δυνατότητα του υποκείμενου πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου να παρεκκλίνει αιτιολογημένα προς τα κάτω από τις γενικές και ειδικές ρυθμίσεις του ΕΧΠ-Τ για περιοχές που πληρούν αντικειμενικά κριτήρια μειονεκτικότητας (νησιωτικός χαρακτήρας, ακριτικότητα, χαρακτηρισμός ως «λιγότερο αναπτυγμένης περιφέρειας» κατά την Ευρωπαϊκή Κατηγοριοποίηση Συνοχής).
Ενδεικτικά :
(α) Τη μείωση της απαιτούμενης αρτιότητας για ξενοδοχεία στα νησιά της Περιφέρειας Β. Αιγαίου σε 4-8 στρέμματα και κατάργηση της απαίτησης των 12 στρ. όπου έχει θεσπιστεί, ανάλογα με την κατηγορία της Δ.Ε., με ρητή νομική κατοχύρωση ότι το ΤΠΣ μπορεί να εξειδικεύσει το όριο αυτό προς τα κάτω για συγκεκριμένα μεγέθη ιδιοκτησιών της νησιωτικής πραγματικότητας.
(β) Την διατήρηση τυχόν υφιστάμενων παρεκκλίσεων που προβλέπονται από προγενέστερες διατάξεις (γενικές ή ειδικές) για τη νησιωτική χώρα, με σαφή πρόβλεψη στις μεταβατικές διατάξεις
Β. ΑΡΘΡΟ 6 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΧΩΡΟΥ
Επί του σχεδίου 2024, η Διοικούσα Επιτροπή χαρακτήρισε «απαράδεκτη και αναιτιολόγητη» την ολική απαγόρευση τουριστικής ανάπτυξης στην 1η υποομάδα της Ομάδας ΙΙΙ (βραχονησίδες, νησιά < 300 στρ. των παραμεθόριων περιοχών).
Ζητήθηκε η διαγραφή της απαγόρευσης ή η τροποποίησή της με ρυθμίσεις ανάλογες της 2ης υποομάδας και οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι πράγματι η ατυχής αυτή διάταξη διεγράφη μετά την επισήμανση μας.
Όμως, επαναδιατυπώθηκε εγείροντας νέα ερωτηματικά. Η υπό έγκριση ΚΥΑ αναφέρει :
«Ειδικότερα για νησιά κάτω από 1.000 στρ., επιτρέπεται αποκλειστικά η ήπια θαλάσσια αναψυχή όπως ενδεικτικώς καταδύσεις, κολύμβηση, ιστιοσανίδα κλπ. καθώς και τα περίπτερα ενημέρωσης/ έργα ερμηνείας περιβάλλοντος και μια τουριστική κατοικία (1 υπό προϋποθέσεις) ή μία οργανωμένη τουριστική κατασκήνωση πολυτελούς διαβίωσης (glamping) έως 50 άτομα (υπό προϋποθέσεις) και τα καταφύγια τουριστικών σκαφών.»
Σε ένα νησί 1.000 στρεμμάτων, ο αριθμός των θεωρητικά άρτιων ιδιοκτησιών υπερβαίνει κατά πολύ τη «μία» επιτρεπόμενη μονάδα. (Σημειώνουμε ότι ΔΕΝ ορίζεται ελάχιστη αρτιότητα)
Τίνος δικαίωμα είναι η μια τουριστική κατοικία? Με ποιο μηχανισμό (θεσμικό – νομικό πλαίσιο) θα αποδίδεται αυτό το δικαίωμα ? Με κλήρωση, με διαγωνισμό, με σειρά προτεραιότητας ? Καμία τέτοια διαδικασία δεν προβλέπεται.
Στην πράξη η νέα διατύπωση ευνοεί όσους έχουν οικονομική δυνατότητα και πρόσβαση σε ταχείες αδειοδοτικές διαδικασίες — δηλαδή τους μεγάλους επενδυτές.
ΖΗΤΟΥΜΕ την ΑΠΟΣΑΦΉΝΙΣΗ των ανωτέρω και την αναδιατύπωση της παρ. 4 της Ομάδας ΙΙΙ του άρθρου 6:. Προτείνεται η παραπομπή της ρύθμισης στον υποκείμενο σχεδιασμό (ΤΠΣ), που μπορεί να αξιολογήσει τοπικά τη φέρουσα ικανότητα γενικώς για τουριστικά καταλύματα (αντί της ΜΙΑΣ τουριστικής κατοικίας) υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει προηγηθεί η ευχέρεια του ΤΠΣ να εξειδικεύει αιτιολογημένα. Σε κάθε περίπτωση, η ισχύουσα διατύπωση αφενός εκθέτει τη Διοίκηση και αφετέρου εγείρει υποψίες στους ιδιοκτήτες εμπλέκοντάς τους σε αδειοδοτικές διενέξεις.
Γ. “Μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα που δομούνται με όρους δόμησης κατοικίας”
Στο άρθρο 8, παρ. 3, υποπαρ. α της υπό έγκριση ΚΥΑ, παρέμεινε χωρίς αλλαγές η διατύπωση :
«Μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα που δομούνται με όρους δόμησης κατοικίας…. .Ο επιτρεπόμενος αριθμός κλινών στα μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα που δομούνται με όρους δόμησης κατοικίας να μην υπερβαίνει τις επιτρεπόμενες κλίνες σε κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα, σύμφωνα με την κατά περίπτωση ισχύουσα γενική χρήση γης.»
Τα μη κύρια καταλύματα διέπονται από όρους δόμησης κατοικίας, αδειοδοτούνται υπό απλούστερες προϋποθέσεις, και αποτελούν την παραδοσιακή μορφή μικρής οικογενειακής τουριστικής επιχείρησης — ιδιαίτερα στον νησιωτικό χώρο.
Ως είχαμε επισημάνει σε προηγούμενο σχολιασμό μας , κατά τη γραμματική διατύπωση της ως άνω παραγράφου, όπου απαγορεύονται τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα καθίσταται αδύνατη η δημιουργία μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων αφού οι επιτρεπόμενες κλίνες των τελευταίων συνδέονται με αυτές των κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων. Θεωρούμε αδιανόητο να θεσμοθετείται τέτοια απαγόρευση, παρά ταύτα είναι πιθανόν να παρερμηνευθεί ως αναφέρουμε και επανερχόμαστε αιτούμενοι να αφαιρεθεί η εξάρτηση των κλινών των μη κύριων τουριστικών καταλυμάτων με τα κύρια τουριστικά καταλύματα.
Επιπλέον ζητούμε – για τους λόγους που έχουμε ήδη καταγράψει στην παράγραφο (Α)
(α) Την εξαίρεση της Λέσβου, Χίου, Σάμου, Ικαρίας και Λήμνου από τον περιορισμό «ήπιας ανάπτυξης» για τους ΟΥΤΔ της Ομάδας Ι, κατά πλήρη αναλογία της ήδη ισχύουσας εξαίρεσης για τη Ρόδο και την Κέρκυρα. Εφόσον η εξαίρεση δίδεται σε ήδη ανεπτυγμένα τουριστικά νησιά της Ομάδας Ι, η μη επέκτασή της στα μη ανεπτυγμένα συνιστά αδικαιολόγητη διακριτική μεταχείριση προς όφελος των ήδη ευνοημένων.
(β) Την αναπροσαρμογή των ορίων κλινών για τα νησιά του Β. Αιγαίου, ιδίως ως προς τον περιορισμό των κλινών ώστε να αντικατοπτρίζει τις πραγματικές αναπτυξιακές δυνατότητες και ανάγκες της Περιφέρειας.
(γ) Την παροχή ουσιαστικών κινήτρων για τα απλά ενοικιαζόμενα δωμάτια στα νησιά μας — όπου αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του τουριστικού δυναμικού — αντί της συσσώρευσης περιορισμών
(δ) Την άρση της αναστολής νέων ΑΜΑ σε νεόδμητες κατοικίες στα νησιά ή, εναλλακτικά, ο καθορισμός δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος εκπόνησης των ΕκΕΦΙ με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και αρμόδιο φορέα σε επίπεδο Δήμου/Περιφέρειας, ώστε η προσωρινή αναστολή να μην μετατραπεί σε αόριστη απαγόρευση.
Δ. ΥΠΟΔΟΜΈΣ και ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΉΤΩΝ
(α) Τρία εκ των αιτημάτων της Παρατήρησης Στ αγνοήθηκαν εξ ολοκλήρου στο τελικό κείμενο. Η παράγραφος «Σταθμοί εισόδου» του άρθρου 10 παρέμεινε αυτούσια ως ευχολόγιο — «Απαιτείται η συμπλήρωση και η αναβάθμιση των υποδομών και υπηρεσιών των σταθμών εισόδου της χώρας» — χωρίς καμία ειδική αναφορά στις πύλες εισόδου των νησιών του Β. Αιγαίου, παρά το αίτημα του ΤΕΕ - Τμήμα ΒΑ Αιγαίου για ειδική μνεία στις μεταφορικές υποδομές μιας ακριτικής Περιφέρειας με πλήρη ακτοπλοϊκή και αεροπορική εξάρτηση. Ομοίως, παρέμεινε ασυμπλήρωτη η ζητηθείσα σύνδεση του Πλαισίου με τα λοιπά Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια (ΑΠΕ, Υποδομές, πρωτογενής τομέας) και τις δυνητικές συνέργειες με αυτά. (β) Το πρόγραμμα ενεργειών του άρθρου 12 διατήρησε την επιγραμματική δομή «Ενέργεια / Αρμόδιος Φορέας / Χρηματοδότηση», προσθέτοντας μεν τους αρμόδιους φορείς ανά δράση, χωρίς όμως να ενσωματώσει χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης — παρά το ρητό αίτημα του περιφερειακού μας τμήματος.
Η παράλειψη αυτή δεν συνιστά απλή διοικητική ατέλεια. Παραβιάζει ευθέως την παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 4447/2016, η οποία επιτάσσει ότι τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια συνοδεύονται από πρόγραμμα ενεργειών στο οποίο εξειδικεύονται οι ενέργειες, το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσής τους και οι φορείς εφαρμογής.
ΣΤ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ (ΕΧΠ)
Η πρόταση της Παρατήρησης Ζ για σύσταση Παρατηρητηρίου Τουρισμού αγνοήθηκε πλήρως· το άρθρο 11 διατηρήθηκε αυτούσιο από το σχέδιο 2024, προβλέποντας αποκλειστικά έναν τεχνοκρατικό μηχανισμό πληροφοριακού συστήματος και τήρησης προθεσμιών, αντί ενός θεσμοθετημένου επιτελικού φορέα με ετήσια αξιολόγηση. Η διάκριση δεν είναι τυπική: ένα πληροφοριακό σύστημα συγκεντρώνει δεδομένα, ενώ ένα Παρατηρητήριο — κατά το πρότυπο του άρθρου 5 του ν. 5061/2023 — αξιολογεί ενεργητικά την πορεία εφαρμογής, εντοπίζει αποκλίσεις και τεκμηριώνει διορθωτικές παρεμβάσεις. Η απουσία τέτοιου φορέα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για μια Περιφέρεια όπως το Β. Αιγαίο, της οποίας οι ιδιαιτερότητες κινδυνεύουν να παραμείνουν αόρατες σε έναν μηχανισμό που αθροίζει εθνικά δεδομένα χωρίς θεσμοθετημένη μέριμνα για την περιφερειακή διαφοροποίηση. Επαναφέρουμε το αίτημα σύστασης Παρατηρητηρίου Τουρισμού με αρμοδιότητα ετήσιας αξιολόγησης του ΕΧΠ-Τ και ειδική παρακολούθηση των δεικτών χωρικής συνοχής μεταξύ των Περιφερειών
Ε. ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Το ΤΕΕ – Τμήμα ΒΑ Αιγαίου επεσήμαινε ότι η υποχρέωση εναρμόνισης των ΠΧΠ συνεπάγεται την αναθεώρηση όλων των υπό εκπόνηση πολεοδομικών μελετών (πχ ΤΠΣ), με σημαντικές καθυστερήσεις και αύξηση του κόστους, ζητώντας τη δυνατότητα ολοκλήρωσής τους με βάση προϋφιστάμενες διατάξεις με μεταγενέστερες σημειακές προσαρμογές. Το αίτημα αγνοήθηκε: η σχετική ρύθμιση διατηρήθηκε αυτούσια ενώ προστέθηκε και η παρ. 2, σύμφωνα με την οποία κατισχύουν μόνον όσοι όροι των ΤΠΣ είναι «αυστηρότεροι» του ΕΧΠ-Τ. Η παρ. 1 του ίδιου άρθρου προστατεύει ρητά τις ιδιωτικές τουριστικές αδειοδοτήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη (εφόσον έχει υποβληθεί πλήρης φάκελος ΜΠΕ/ΠΠΔ/Προέγκρισης), χωρίς να προβλέπει καμία αντίστοιχη μεταβατική προστασία για τον δημόσιο πολεοδομικό σχεδιασμό σε εξέλιξη.
Η Διοικούσα Επιτροπή επανέρχεται στα αιτήματα (Ε, ΣΤ και Ζ) τα οποία αγνοήθηκαν πλήρως.
Για το Π.Τ. ΒΑ Αιγαίου του ΤΕΕ
Ο Πρόεδρος
Μανωλακέλλης Ευστράτιος
